Thursday, November 19, 2026Moscow
Economy

Аналитик БИСИ: льноводство может быть высокомаржинальным и прибыльным

Вопыт iльнаводаў з Ляхавiчаў i Пружан паказвае, што галiна можа быць высокамаржынальнай i прыбытковай Развiццё ў Беларусi льняной галiны заўсёды было ...

Published
Аналитик БИСИ: льноводство может быть высокомаржинальным и прибыльным

Вопыт iльнаводаў з Ляхавiчаў i Пружан паказвае, што галiна можа быць высокамаржынальнай i прыбытковай

Развiццё ў Беларусi льняной галiны заўсёды было адным з дзяржаўных прыярытэтаў, што яшчэ раз яскрава падкрэслiў Прэзiдэнт краiны падчас рабочай паездкi на Аршанскi льнокамбiнат. Сапраў ды, лён для беларусаў — больш чым сельскагаспадарчая культура. Ён уплецены не толькi ў нашу эканомiку, але i культуру, традыцыi, нават дзяржаўны герб.

photo

Яшчэ з часоў ВКЛ лён быў адным з галоўных экспартных тавараў, якi пераважна пастаўляўся на рынкi еўрапейскiх краiн. На той момант не было магчымасцей для глыбокай апрацоўкi i бялення, а сама вытворчасць была пераважна ручной i малапрадукцыйнай. Аднак менавiта гэтая традыцыя стварыла тую культурную аснову, на якой пазней пачало развiвацца прамысловае льнаводства.

У савецкi перыяд ва ўмовах планавай эканомiкi ў БССР як часткi народнагаспадарчага комплексу СССР была створана разгалiнаваная сетка льнозаводаў, якая забяспечвала сыравiнай буйныя тэкстыльныя прадпрыемствы Саюза, перш за ўсё Аршанскi льнокамбiнат.

У 1990‑я галiна сутыкнулася з аб'ектыўным крызiсам: разрыў гаспадарчых сувязей, страта рынкаў збыту i тэхналагiчнае адставанне. Як адзначалася падчас прэзiдэнтскай нарады, з 15 льнокамбiнатаў былога СССР цяпер працуе толькi адзiн — у Беларусi. На Брэстчыне з пяцi льнозаводаў засталiся два: спынiлi дзейнасць суб'екты гаспадарання ў Пiнску, Iвацэвiчах i Кобрыне. Сёння паспяхова працуюць Ляхавiцкi i Пружанскi льнозаводы. Толькi па вынiках дзевяцi месяцаў 2026 года iх сукупны прыбытак склаў больш за 18 мiльёнаў рублёў: Ляхавiцкага — 6 мiльёнаў, Пружанскага — 12 мiльёнаў рублёў. Улiчваючы розную ступень паспяховасцi льнозаводаў па краiне, вопыт Брэстчыны ўяўляе асаблiвую цiкавасць. Эканомiка гэтых прадпрыемстваў грунтуецца на дзейснай стратэгii развiцця.

Па-першае, пашырэнне ўласнай сыравiннай базы, тэхналагiчныя рэгламенты i механiзацыя вытворчасцi. Хацеў бы акцэнтаваць асаблiвую ўвагу, што толькi своечасовасць i высокая якасць усяго комплексу работ па вырошчваннi культуры дазваляюць аграрыям атрымаць прыбытак. Разам з гэтым патрабуецца i арганiзацыя складанага севазвароту: на адным i тым жа месцы лён можна саджаць толькi праз 6 — 7 гадоў.

У сваёй большасцi для сельскагаспадарчых арганiзацый гэта з'яўляецца не толькi складаным, але i высокарызыкоўным вiдам дзейнасцi. Напрыклад, у пачатку 1990‑х Ляхавiцкi завод пачынаў з 30 гектараў, а цяпер павялiчыў уласныя плошчы да 2200, а з улiкам зямель Баранавiцкага аграсэрвiсу i Ляхавiцкай мiжраённай ільнонасеннястанцыi агульная сыравiнная зона прадпрыемства дасягнула 3000 гектараў.

Стаўка робiцца i на якасны насенны фонд з сартоў айчыннай i замежнай селекцыi, якiя ўстойлiвыя да палягання i дазваляюць забеспечваць большую долю доўгага льновалакна (яно значна даражэйшае за кароткае). Таксама важную ролю адыгрывае наяўнасць i эфектыўнае выкарыстанне аўтапарку сельгастэхнiкi.

Па-другое, поспех iльнозаводаў немагчымы без своечасовага абнаўлення тэхналагiчных магутнасцей з акцэнтам на глыбокую перапрацоўку. Напрыклад, мадэрнiзацыя Ляхавiцкага льнозавода ў пачатку 2010‑х дазволiла павялiчыць вытворчасць iльновалакна ў тры разы — з 5 да 15 тысяч тон. Вопыт выкарыстаны пры правядзеннi аналагiчных работ яшчэ на шасцi прадпрыемствах.

Паступова вырашаецца пытанне забеспячэння практычна безадходнай вытворчасцi. У 2021 годзе ў Ляхавiчах запусцiлi цэх па вытворчасцi льнянога алею i асвоiлi выпуск кастрабрыкетаў — экалагiчнага цвёрдага палiва з кастры.

Сапраўдным крокам наперад стала асваенне ў 2024 годзе ў Ляхавiчах выпуску катанiзаванага льну. Катанiзацыя — гэта складаны працэс, падчас якога з кароткага льнянога валакна атрымлiваюць бавоўнападобную масу. Сама тэхналогiя створана яшчэ ў сярэдзiне мiнулага стагоддзя, аднак у сувязi з модай на сiнтэтычную вопратку доўгi час не была запатрабаванай.

Праект рэалiзаваны сумесна з кiтайскiмi партнёрамi. Яго вынiкi, з аднаго боку, дазваляюць атрымлiваць высакаякасную, запатрабаваную на рынках прадукцыю, а з iншага — эфектыўна выкарыстоўваць кароткое валакно.

Па-трэцяе, гэта работа з кадрамi i сiстэмная падрыхтоўка спецыялiстаў. Для абслугоўвання сучасных тэхналагiчных лiнiй патрабуюцца спецыялiсты, якiя спалучаюць iнжынерную падрыхтоўку з практычнымi навыкамi наладкi складанага абсталявання. Эфектыўная эканомiка прадпрыемстваў i прадуманая кадравая палiтыка даюць магчымасць забяспечваць годныя ўмовы працы i высокiя заробкi.

Вопыт iльнаводаў з Ляхавiчаў i Пружан паказвае, што галiна можа быць высокамаржынальнай i прыбытковай. Галоўнае — адысцi ад спажывецкага стаўлення да сыравiны i пабудаваць поўны вытворчы цыкл: ад вырошчвання культуры да выпуску гатовай прадукцыi. Прыклад Брэстчыны дэманструе: дзяржаўная падтрымка разам з iнiцыятывай на месцах i стаўкай на сучасныя тэхналогii забяспечваюць жаданы вынiк i будуюць трывалую аснову для развiцця льнаводства, а значыць, умацоўваюць эканамiчны патэнцыял рэгiёна i краiны.

Сяргей ЖУК, аналiтык Беларускага iнстытута стратэгiчных даследаванняў, кандыдат гiстарычных навук

Source: СБ. Беларусь сегодня ↗

Share

More on This Story

EconomyThe Ministry of Finance from October 7 will increase the purchase of currency and gold five times

The Ministry of Finance of Russia from October 7 to November 6 intends to buy foreign currency and gold under the budget rule for 279.42 billion rubles. This is five times more than the volume planned a month earlier (55.6 billion rubles).

Коммерсантъ
EconomyThe FT learned how the growing debt burden prevents China from stimulating the economy

China’s debt service will cost 19.2 percent of total government this year, according to a study by the Conference Board

Григорий Лебедев
The head of JPMorgan said that the Russian army could reach Paris if desired
EconomyThe head of JPMorgan said that the Russian army could reach Paris if desired

Dimon said that EU countries cannot afford full-fledged armies and the Russian Armed Forces could reach Paris if desired. The US should support the EU and make more deals with it to avoid fragmentation

Григорий Лебедев
The EIA Briefing

Keep reading, every morning.

The stories that matter, chosen by our editors and in your inbox before 7 a.m. — every weekday.

No spam. Unsubscribe anytime.